In het kort
Hier werkt Marston de lichamelijke kant van liefde uit, in de taal van 1928. Veel van die fysiologie is speculatief en achterhaald. Wij nemen die niet over.
Onder al die verouderde biologie zit een tijdloze les. Liefde en begeerte zijn twee verschillende dingen, en wie ze verwart, verliest ze allebei.
Uit de vorige analyse, die captivatie en passie liet optreden zonder prikkeling van de geslachtsdelen, blijkt al dat die organen niet de enige bron van liefde zijn. Captivatie en passie zijn samengestelde integraties die door allerlei geschikte prikkels kunnen worden opgeroepen. Toch lijken de geslachtsdelen bij uitstek gebouwd om liefde-integraties tot stand te brengen, net zoals de spijsverteringsorganen bij uitstek gebouwd zijn voor het patroon van appetijt.
De geslachtsdelen werken waarschijnlijk ook als versterkende mechanismen voor liefde-opwinding die ergens anders is ontstaan. Hoe dan ook, de geslachtsdelen zijn, net als de spijsverteringsmechanismen, te zien als natuurlijke, vanzelf werkende leermeesters van de samengestelde emoties die ze horen op te wekken. Dat ze automatisch captivatie en overgave kunnen oproepen, wordt duidelijk uit een korte blik op hun bouw en werking na de seksuele rijping. Beide geslachten hebben twee stel geslachtsdelen, inwendige en uitwendige.
In dit hoofdstuk · 8 delen
De lichamelijke basis
In het kort, in onze taalMarston beschrijft, in de taal van 1928, hoe de geslachtsdelen en het bewegingszelf samenwerken. Veel van deze fysiologie is achterhaald.
De geslachtsorganen
De penis is het enige strikt uitwendige geslachtsdeel van de man. De vrouwelijke clitoris, waarover veel onwetendheid bestaat, komt in psychische functie precies overeen met de penis. Wat de evolutionaire achtergrond ook is, de gevolgen van prikkeling van de clitoris in het zenuwstelsel lijken gelijk aan die van de penis. Langley en Anderson gaven al in 1895 een blijkbaar juiste beschrijving van de bezenuwing van de inwendige en uitwendige geslachtsdelen. Bij beide geslachten worden de uitwendige delen vooral bezenuwd via de nervi erigentes, de inwendige via sympathische vezels. Al benadrukten Cannon en anderen de wederzijdse tegenstelling tussen de sympathische en de sacrale tak van het autonome zenuwstelsel, Langley stelde dat een volledige tegenstelling in werkelijkheid niet bestaat.
Het bewegingszelf voedt inwendige en uitwendige delen tegelijk
Het gedrag van dieren toont dat het mannetje veel skeletspieractiviteit kan vertonen bij het zoeken van het vrouwtje, met een volledige erectie die de hele tijd aanhoudt. Omdat actieve skeletspieren extra bloed nodig hebben via de sympathische impulsen, weten we dat delen van het sympathische stelsel tegelijk actief moeten zijn met een verhoogde ontlading door de sacrale nervi erigentes. Metingen van bloeddruk en pols bij mensen tijdens de geslachtsdaad tonen dat een stijging van de bovendruk, teken van een sterkere hartslag door sympathische impulsen, in bepaalde fasen gelijk opgaat met de toegenomen bloedtoevoer naar de uitwendige geslachtsdelen door sacrale bezenuwing.
Deze gelijktijdige toename staat tegenover de afname van de sympathische impulsen naar de bloedvaten van de arm op het toppunt van de hongerpijn. Daaruit besluiten we dat het normale tonische evenwicht van het organisme een sterk overwicht van sympathische ontlading vraagt, maar dat datzelfde evenwicht een gelijktijdige en bondgenote ontlading vraagt naar de inwendige geslachtsdelen via sympathische banen en naar de uitwendige via de sacrale banen. Buiten de remming van de schors om houdt het organisme waarschijnlijk een licht overwicht van ontlading naar de inwendige delen, want de uitwendige raken alleen in erectie na bijzondere prikkeling.
Alle prikkels die de geslachtsdelen activeren, zijn bondgenoot
Als deze analyse klopt, is elke prikkel die uitweg zoekt in de inwendige of uitwendige geslachtsdelen bondgenoot van het bewegingszelf. Prikkels die de ontlading naar de inwendige delen versterken, staan in een verhouding van overgave tot het gewone evenwicht. Vergroot het bewegingszelf zich om die prikkels naar de inwendige delen te dwingen, dan valt dat samen met de definitie van invloed. Zoekt een prikkel juist uitweg naar de uitwendige delen, dan staat hij in een verhouding van invloed tot het bewegingszelf. Vermindert het bewegingszelf zich om extra opwinding van de uitwendige delen toe te laten, dan is dat overgave.
De liefde-cyclus
In het kort, in onze taalWaar de man geen vaste inwendige cyclus heeft, kent de vrouw er volgens Marston wel een. Wij lezen dit als speculatief tijdsbeeld.
Geen cyclische liefde-prikkel bij de man
Meerdere onderzoekers hebben vergeefs gezocht naar een spontane inwendige cyclus van liefde-prikkeling bij de man, vergelijkbaar met de menstruatiecyclus van de vrouw. Mannen lijken zo'n automatisch mechanisme niet te hebben. In de puberteit kunnen jongens ongecontroleerde opwinding beleven, met erectie zonder uitwendige prikkel, maar na de rijping is dat bij de normale man zeer zeldzaam. Pogingen om inwendige oorzaken aan te wijzen, zoals volle zaadblaasjes, leverden bij mijn eigen studies geen enkel bewijs op. Zulke gevallen zijn volgens mij terug te voeren op eerdere prikkeling door erotische indrukken. Ook de opwinding tijdens de slaap lijkt daaraan toe te schrijven, en komt bij jonge vrouwen even vaak voor als bij mannen, en kan dus niet aan een mannelijk hormoon liggen. Wat die spontane erecties wel tonen, is dat het tonische evenwicht zo gelijk over inwendige en uitwendige delen is verdeeld dat een lichte afname van de remming van de schors, zoals in de slaap, het evenwicht kan doen verschuiven zodra er nog wat opgehoopte, niet ontladen energie van eerdere prikkeling is. Mijn conclusie is dat de volwassen man na de rijping geen automatische inwendige prikkel heeft, en afhankelijk is van uitwendige prikkeling, waaronder ook gedachten en herinnerde gewaarwordingen, om captivatie of passie op te roepen.
De liefde-cyclus bij de vrouw
Bij meisjes en vrouwen is de situatie geheel anders. Verslagen van minstens vijftig vrouwen tonen een duidelijke toename van liefde-opwinding vlak voor de menstruatie, of vlak erna, of op beide momenten. Een klein aantal zorgvuldig bestudeerde gevallen toont een verschil tussen de opwinding vlak voor de menstruatie en die in de periode erna. De prikkeling die vlak voor de menstruatie in de inwendige delen plaatsvindt, door de rijping van de follikel en de veranderingen in de baarmoeder, lijkt een rustelozer en heftiger zoeken op te leveren dan de periode erna. Vlak na de menstruatie bevat het zoeken een groter element van overgave, en wordt de opwinding als vollediger en overvloediger beschreven dan ervoor.
Op beide momenten worden prikkels opgewekt die uitweg zoeken naar zowel inwendige als uitwendige delen. Na de menstruatie is er in sommige gevallen een groter aandeel uitwendige opwinding, blijkbaar als na-ontlading van nog grotere uitwendige opwinding tijdens de menstruatie zelf. Zorgvuldige zelfwaarneming toonde dat die opwinding tijdens de menstruatie merkbaar toenam door het dragen van een verband dat de clitoris prikkelt. Tijdens de menstruatie zelf overheerst dus de uitwendige ontlading, en is er sprake van passieve liefde. Neemt de totale menstruatieprikkeling toe naar zowel inwendige als uitwendige delen, maar overwegend naar de uitwendige, dan zien we prikkels van zowel overgevende als beinvloedende aard. Het gedrag, met duidelijk toegenomen rusteloosheid en opwinding, toont een sterke toename van het bewegingszelf, en dus overheerst actieve invloed. Toch kan die invloed het evenwicht niet herstellen, want er blijft een flinke ontlading naar de uitwendige delen gaan. Tegenover die prikkels bevindt het bewegingszelf zich dus in passieve overgave.
De vrouw zoekt de man
Hongerpijn maakt het organisme onbekwaam tot elke reactie behalve op voedsel, dat sterker is dan de honger maar zwakker dan het organisme, zodat het zich kon domineren terwijl het zich passief schikte naar de honger. De liefde-situatie na de menstruatie is hiermee vergelijkbaar. Na haar menstruatie wordt de vrouw ertoe gedreven een man te zoeken, want zijn lichaam laat haar met actieve invloed reageren, terwijl ze zich tegelijk passief overgeeft aan een deel van de menstruatieprikkels. Zoals de hongerige het voedsel kon domineren omdat dat op zijn beurt de honger overwon, zo kan de vrouw de man actief beinvloeden omdat hij een prikkel is die zwakker is dan zijzelf, maar sterker dan de prikkels die haar uitwendige delen opwinden.
De penis, in de mond van de vagina, prikkelt rechtstreeks de inwendige delen van de vrouw. De prikkels die de man haar geeft, hebben twee kenmerken. Ten eerste zijn ze geheel overgevend aan haar eigen evenwicht. Ten tweede volgen ze de baan naar de inwendige delen, en verhogen ze de ontlading daarheen tot de ontlading naar de uitwendige delen, opgewekt door de menstruatie, geheel is opgeheven en het evenwicht hersteld. Dat herstel lukt via de prikkeling door de man, terwijl het de vrouw zelf voordien niet lukte. Ze voelt dus tegelijk actieve invloed op de man en passieve overgave aan de nog werkzame menstruatieprikkels. Wanneer de prikkels van de man de ontlading naar de uitwendige delen volledig tegenwicht bieden, worden die laatste overweldigd, en ontstaat een reeks ritmische samentrekkingen in baarmoeder en vagina, het orgasme. Vrouwen noemen dit soms een inwendig orgasme. Het is de voltooiing van de actieve invloed op de man, die genoeg bondgenote prikkels heeft veroverd om de menstruatieprikkels even tegenwicht te bieden. Dit overweldigen is tijdelijk, en zelfs drie of vier inwendige orgasmes achtereen heffen de onderliggende toestand niet op, die aanhoudt zolang de na-ontlading van de menstruatie werkzaam blijft.
Passie en climax
In het kort, in onze taalMarston werkt de lichamelijke kant van passie en climax uit, opnieuw sterk gedateerd van toon.
Het mannenlichaam is alleen gebouwd voor passie
Omdat de inwendige delen van de man nooit rechtstreeks door de vrouw kunnen worden geprikkeld, is zijn uiterlijke reactie er een van actieve overgave, opgewekt door de toenemende prikkeling van zijn uitwendige deel, dat geheel door de vagina wordt omsloten. In hoofdstuk elf zagen we al dat erectie een overgevende reactie is, mogelijk gemaakt door bondgenote prikkels die het bewegingszelf in deze sacrale baan sturen, omdat ze sterk genoeg zijn om de gewone remming van de schors te overwinnen. Om de penis in de vagina te houden, moet het bewegingszelf zich voortdurend een beetje versterken, genoeg voor de erectie. Die versterking strekt het te prikkelen deel steeds uit, en nodigt zo uit tot prikkeling door het enige passend gebouwde deel van het vrouwenlichaam. Deze versterking om verdere prikkeling tot overgave te verkrijgen, is passieve invloed. Het is precies dezelfde reactie als het kind dat zijn voeten uitsteekt om gekieteld te worden, of het eerstejaars meisje dat haar handen uitstak om meer boeien te ontvangen. Het uitstrekken van de penis is een gespecialiseerde vorm van die passieve invloed, alleen geschikt als uitnodiging aan een gespecialiseerd captiverend orgaan, de inwendige delen van de vrouw. Tijdens de daad uit de man dus passieve invloed, genoeg om zijn lichaam prikkelbaar te maken, en tegelijk actieve overgave in de bewegingen die door de druk van de vagina worden opgeroepen. Deze samenstelling van actieve overgave en passieve invloed is lichamelijke passie.
De climax van de man is actieve liefde
Het mannelijke orgasme verschilt van het vrouwelijke inwendige orgasme. Het verschijnt wanneer door de prikkeling zoveel van het bewegingszelf is vrijgekomen dat de totale kracht van het zelf groter wordt dan die van de prikkels die het tot overgave dwongen. Dan neemt het bewegingszelf de leiding en keert terug naar zijn eigen evenwicht, dat een overwicht van ontlading naar de inwendige delen vraagt. Het neemt daarbij, via actieve invloed, de zojuist veroverde bondgenote prikkels mee, waaraan het zich eerst overgaf. De inwendige delen trekken ritmisch samen, en die reeks samentrekkingen stoot het zaad uit. Tijdens dat orgasme verschuift de liefde van passief naar actief. De passieve invloed van de man wordt actief: hij beweegt de vrouw nu actief tot een geheel nieuwe reactie van voortbrenging. Tegelijk verandert zijn actieve overgave in passieve overgave: hij geeft zich passief over aan de vrouw doordat hij haar inwendige delen de samentrekkingen laat opwekken die voor de voortplanting nodig zijn. Zo verschuift de man op het toppunt van zijn liefde van passie naar captivatie, niet om de vrouw voor zichzelf te veroveren, maar voor het kind dat uit deze voltooiing van zijn passie voortkomt.
Het verschil tussen het inwendige orgasme van de vrouw en het orgasme van de man ligt in de aansluiting op de vorige emotie. De vrouw uitte actieve liefde, en die mondt uit in een zo volledige invloed op de menstruatieprikkels dat die even worden overweldigd. Het is voor haar makkelijk terug te keren naar actieve liefde, want een lichte ontspanning volstaat. Voor de man is dat moeilijker. Zijn nieuwe toestand van actieve liefde moet eerst precies worden omgekeerd voordat passie hem weer kan beheersen. Daarvoor is nieuwe uitwendige prikkeling nodig, tot er weer genoeg van het bewegingszelf naar de penis gaat om de erectie te herstellen. Dat vraagt vaak een flinke rustpauze. Tussen twee inwendige orgasmes van de vrouw is de hersteltijd dus veel korter, misschien nul, dan tussen het orgasme van de man en hernieuwde passie.
De vrouw kan beide fasen van liefde beleven. Door prikkeling van de clitoris door een andere vrouw kan passie op precies dezelfde manier worden opgeroepen als bij de man, gevolgd door een orgasme dat dezelfde overgang van passie naar captivatie is. Vrouwen noemen dit vaak een uitwendig orgasme. Het houdt vaak wat langer aan dan het mannelijke en wordt gevolgd door diepere loomheid. Sommige vrouwen melden flink wat prikkeling van de clitoris tijdens de gewone gemeenschap, andere weinig of niet. Dat lijkt een kwestie van ligging. Vrouwen beleven zelden een uitwendig orgasme tijdens de omgang met een man, en blijven daardoor na afloop vaak in een toestand van passie die door geen enkel inwendig orgasme wordt gestild.
Liefde is geen begeerte
In het kort, in onze taalDe kern die wel blijft: mannen verwarren liefde graag met begeerte. Maar liefde die gaat nemen in plaats van geven, houdt op liefde te zijn.
Mannen verwarren liefde graag met appetijt
Bij het liefdegedrag van mannen en vrouwen moeten we steeds bedenken dat appetijt bij bijna iedereen onlosmakelijk met liefde verward raakt. We noemden al de neiging, vooral bij de man, om invloed met dominantie te verwarren en captivatie met begeerte. De volkstaal voor liefde toont niet alleen die onbewuste verwarring, maar ook het dominante genoegen waarmee veel mannelijke auteurs haar in stand houden. Liefde appetijt noemen plaatst haar meteen in een categorie die de man kan begrijpen en beheersen. Erkent hij dat zelfs actieve liefde vereist dat hij zich geheel verbindt met het belang van de ander, dan wordt de reactie hem tegen, want dat betekent dat hij niet krijgt maar geeft, en geven is voor de meeste mannen alleen te rechtvaardigen als er een groter krijgen op volgt.
Zien we liefde als afhankelijk van de mate waarin de man zich aan een ander, vooral een vrouw, wil overgeven, dan volgt meteen dat hij die aangenaamste helft van het leven niet langer met zijn dominantie kan beheersen. Erkent hij liefde voor wat ze is, dan kan hij er alleen een werkelijk overwicht in bereiken door zich in verhouding tot zijn dominantie meer over te geven dan de vrouw. Dit alles wordt niet bewust bedacht, maar het bestaat volgens mij als emotionele onderstroom in de houding van bijna alle mannen tegenover liefde. Zo vinden we in de literatuur, meest door mannen geschreven, een reeks min of meer bewuste verkeerde benamingen. Actieve liefde wordt begeerte, passie wordt een appetijt, en lichamelijke liefde wordt een seksuele appetijt genoemd, gescheiden van prijzenswaardige maar wat bloedeloze staten als liefde voor de deugd. De boodschap is duidelijk: de geslachten worden voorgesteld als elkaar verslindend, elk voor zijn eigen bevrediging. Wie de verwarring tussen liefde en appetijt verdedigt, doet een dominante poging de werkelijkheid te ontvluchten.
Liefde die voor appetijt wordt gebruikt, moet toch liefde blijven
Zoals bij invloed die als middel voor appetijt wordt gebruikt, moet de liefde-reactie geheel niet-dominant blijven om een liefde-reactie bij de ander op te roepen, wat het einddoel ook is. Wie liefde voor appetijt wil gebruiken, moet eerst leren liefhebben, en daarna oprecht blijven liefhebben zolang als nodig is om te verkrijgen wat hij van de bedrieglijk beminde persoon wil. Begint de zoeker ook maar enkele seconden te vroeg te domineren, dan is zijn doel verloren. Liefde kan dus alleen appetijt heten in vooruitzicht of achteraf: voordat ze begint, wanneer het uiteindelijke voordeel wordt gepland, en direct erna, wanneer het resultaat wordt genoten. Uiteraard kan tijdens de liefde-reactie appetijt zich in het gedrag mengen, maar voor zover dat gebeurt, bevatten ook de reacties van de ander appetijt, en neemt de doelmatigheid van liefde als middel voor dominantie navenant af. Het zoeken van liefde is geen wens de ander te verslinden of te bezitten. Het is het zoeken naar een verhouding waarin de zoeker zich vollediger aan de ander kan geven door zich nauwer met diens belang te verbinden.
Men beweert vaak dat vrouwen mannen willen captiveren voor hun eigen plezier. Maar een vrouw die zo haar eigen plezier zoekt, verkrijgt dat niet, want er komt geen liefde-verhouding tot stand. Captiveert een vrouw een man in een echte liefde-verhouding, dan doet ze dat door echte passie bij hem op te roepen. Daarvoor moet ze zijn emotionele mechanismen voortdurend bestuderen en hem alleen daarmee in overeenstemming prikkelen, doeltreffender dan enige andere invloed op hem. Kortom, om een man te captiveren moet een vrouw de grootst mogelijke prettigheid in hem oproepen, en haar eigen plezier mag alleen bestaan uit het vergroten van het zijne. Zodra er in haar reactie een begeerte sluipt die de man wil dwingen haar op een voor haar aangename maar voor hem onaangename wijze te prikkelen, neemt de captivatie navenant af. De begeerte krijgt dan wel haar bevrediging, maar alleen zolang de eerdere liefde-invloed nawerkt. Wil ze meer, dan moet ze opnieuw alle wens voor eigen plezier opgeven en opnieuw de grootst mogelijke prettigheid in de man zoeken. Zonder uitzondering geldt: captivatie noch passie bevat enige begeerte of bevrediging. Mengt men appetijt erin en laat men die overheersen, dan verdringt begeerte de captivatie en bevrediging de passie.
Naar de vereniging toe
In het kort, in onze taalMarston beschrijft het liefdegedrag dat naar de lichamelijke vereniging leidt.
Liefdegedrag voor de vereniging
De passie van de vrouw eindigt aan het slot van de menstruatie. Daarna zoekt de onbelemmerde vrouw een man om te captiveren. De liefde-reactie van de volwassen man begint meestal pas nadat hij door een vrouw of gelijkwaardige prikkel is geprikkeld, en is vanaf het begin passie. Enkele van de duidelijkste vormen van captivatie van mannen door vrouwen zijn die van danseressen en revuemeisjes. Het theater biedt een door de samenleving aanvaarde situatie waarin een vrouw, die zich overgeeft aan haar eigen innerlijke prikkels, de man in de zaal maximaal prikkelt met het tonen en bewegen van haar lichaam. Het meisje op het toneel bestudeert de emotionele mechanismen van de man zo goed mogelijk, of de producent doet dat voor haar, en oefent ijverig om die zo te prikkelen dat ze het grootste plezier oproept. Zodra dat passie opwekt, wat de man intens prettig vindt, volgt daaruit een reeks van actieve overgave: bloemen sturen, een kennismaking regelen om haar schoonheid te prijzen. Die reacties roepen weer verdere captivatie bij de vrouw op, wat de passie van de man verder opbouwt. Hij wordt een vaste begeleider, gehoorzaamt haar en probeert zich op elke manier aan haar over te geven. Dit kan deels ontaarden in koop en verkoop, maar dan krijgt de man alleen wat hij koopt, een appetijt-bevrediging zonder liefde. Wanneer captivatie en passie hun lichamen zover brengen dat er een lichamelijke verhouding ontstaat, roept de captivatie werkelijk veranderingen in het mannenlichaam op waardoor het vrouwenlichaam het lichamelijk kan vangen.
De vereniging van de geslachten
Het vrouwenlichaam blijft, met bewegingen en samentrekkingen, het mannenlichaam captiveren, dat zijn vorm juist daarvoor heeft veranderd. Zo bouwen captivatie en passie zich op tot het moment waarop het orgasme optreedt bij een van beiden. Uit de bouw van de organen lijkt het mogelijk dat het vrouwelijke orgasme eerst zou moeten komen. De sterk verhevigde samentrekkingen van de vagina lijken bedoeld om een voltooiing van de passie bij de man op te roepen. Vrijwel zeker treedt het vrouwelijke orgasme nooit op als het mannelijke eerst mag komen. Veel gehuwde vrouwen melden om precies die reden nooit een orgasme te hebben beleefd sinds hun huwelijk. Bij de blijkbaar natuurlijke volgorde beleeft de man kort na de voltooiing van de vrouw een korte periode van actieve liefde. Op dat moment overheerst bij de vrouw de opwinding uit bijkomstige prikkeling van de clitoris, waardoor haar reactie even van captivatie naar passie verandert. Die passie, samen met de captivatie van de man, hoort niet bij de eerste reeks, maar begint een nieuwe reeks gericht op het voortbrengen en voeden van een kind.
Waarom dwang alles bederft
In het kort, in onze taalWie liefde met dominantie beheerst, dwarsboomt zowel de liefde als het genot. Verbinding vraagt loslaten.
De man moet coitus reservatus leren
De voorgestelde natuurlijke volgorde komt in de praktijk lang niet het vaakst voor. Tot aan het lichamelijk contact klopt de beschrijving vaak wel, vooral als de vrouw geschoold is in captivatie. Maar zodra er lichamelijke omgang is, probeert de man meestal zo snel mogelijk zelf de captiverende rol over te nemen en de daad te bespoedigen, in feite door de vagina als prikkelend oppervlak te gebruiken. Het idee van de gemiddelde man is een orgasme zo snel mogelijk te bereiken. Het gevolg is bekend: het mannelijke orgasme komt lang voordat de vrouw genoeg prikkeling heeft gehad, en zij wordt zo van het grootste deel van haar liefde-ervaring beroofd. De man die zo voortijdig zijn eigen passie en de captivatie van de vrouw beeindigt, beperkt en vernietigt uiteindelijk zijn eigen genot.
Schrijvers als Havelock Ellis en dokter H.W. Long erkennen de noodzaak van coitus reservatus bij de man. Het orgasme is hier niet het doel, zegt Long. Ellis beschrijft gemeenschappen waar mannen door vrouwen zijn geleerd dit te doen, zonder schade en met veel meer plezier voor beiden. Het is bekend dat de voltooiing van de captivatie van de vrouw via een inwendig orgasme veel meer tijd vraagt dan het mannelijke orgasme wanneer de man zich onbeheerst beweegt. Om de tijdsvolgorde te regelen en het volle plezier te bereiken, moet de passie voortdurend door de captivatie worden gestuurd. De man moet zich na het leren van coitus reservatus geheel onder de leiding van de vrouw stellen, zoals hij tijdens de verkering gedwongen deed toen alleen passie de begeerde verhouding kon brengen. Long adviseert de man onder de vrouw te liggen. Het is nu de vrouw die de omgang volledig kan regelen naar haar behoeften, schrijft hij. De grootste vergissing van het huwelijksleven is de aanname dat alle beweging van de man moet uitgaan terwijl de vrouw stil ligt. Het is de vrouw die alle bewegingen moet inzetten, en de man beweegt alleen als antwoord en met haar toestemming. Ook Margaret Sanger, die in haar werk rond geboortebeperking veel gevallen zag, schrijft dat vrouwen eeuwenlang is geleerd een passieve, plichtmatige rol te spelen, en mannen slechts eigen bevrediging te zoeken. Veel zou gewonnen zijn als vrouwen leerden actief te zijn en mannen leerden hun passie te beheersen.
Dominantie over liefde dwarsboomt zowel liefde als appetijt
Het is ongetwijfeld de blijvende beheersing van liefde door mannelijke dominantie die tot de eigenaardige westerse manier van lichamelijke liefde heeft geleid. In het Oosten, waar liefde als kunst wordt beoefend, wordt de noodzaak dat de vrouw de lichamelijke omgang leidt vrijelijk erkend. In werken als Duizend-en-een-nacht zien we dat oosterse heersers verstandig genoeg zijn om hun lichaam geheel aan hun captiveersters over te laten. De dominante onderdrukking en de vervorming van liefde tot appetijt hebben de ontwikkeling van fijnere emotionele en geestelijke waarden in het Westen diep geschaad. Dat het gewone stadsleven esthetische waarde mist, komt vooral doordat de bewoners hun liefde zoveel mogelijk in appetijt omzetten. Ze vinden het slecht als vrouwen tijd besteden aan het leren van captivatie, terwijl mannen, thuis zo van passie beroofd, haar elders zoeken.
Met het appetijt-overwicht dat de man bij het huwelijk verwerft, wordt verwacht dat de captivatie-houding van de vrouw zich plots in passie omzet, terwijl de man zich vanaf dat moment als captiveerder wil zien. Maar de natuurlijke rollen waarvoor de twee lichamen gebouwd zijn, kunnen niet zo eigenmachtig worden omgekeerd. Het gevolg is een einde van de lichamelijke liefde. In het beste geval komt er een gedeeld genoegen van appetijt, in de vorm van comfort en bezit. In het slechtste geval, en dat is gewoner, komen er ruzies over geld. Rechter Lindsey beschreef veel gevallen waarin een vrouw en man in geheel prettige liefde samenleefden tot de huwelijksplechtigheid, waarna appetijt de liefde verving tot er een scheiding werd gezocht. In een geval hervatte het paar hun gelukkige verhouding in de veronderstelling dat de scheiding was uitgesproken, terwijl de rechter de papieren niet had getekend. Toen ze dat hoorden, smeekten beiden hem alsnog te tekenen zodat ze niet opnieuw hoefden te scheiden. Hier kon de man zich niet langer geheel gevangen voelen toen hij, door al het geld te verdienen, het overwicht in de verhouding had genomen. Zolang ook de vrouw werkte en meebetaalde, drong steeds tot hem door dat hun verhouding alleen bij haar gedogen bestond, en dat zij die kon beeindigen zodra hij zich niet meer aan haar captivatie overgaf.
De passie van vrouwen
In het kort, in onze taalMarston bespreekt liefde tussen vrouwen, voor zijn tijd opvallend open beschreven.
De passie van de vrouw voor vrouwen
Een verder vraagstuk is de passie van vrouwen in verhoudingen met andere vrouwen. Ik beken openlijk dat ik bij aanvang geen idee had van het belang en de verbreidheid ervan bij vrouwen wier liefde betrekkelijk onbelemmerd was. Ik wist uit waarneming dat jonge vrouwen die samenwonen zeer prettige liefde bij elkaar kunnen oproepen zonder lichamelijk contact. Maar bij onderzoek buiten de invloed van college en gezin bleek dat bijna de helft van de vrouwelijke liefde-verhoudingen waarover ik gegevens kreeg, met lichamelijke prikkeling gepaard ging. Bij bestudeerde danseressen leek dit eerder regel dan uitzondering. In meerdere gevallen werd een goede verhouding met man en kinderen niet als voldoende gevoeld zonder aanvullende verhoudingen met vrouwen. Een echtgenoot, acteur, meldde dat zijn eigen lichamelijke omgang met zijn vrouw prettiger was nadat een ander meisje passie bij haar had opgeroepen, en dat ook de band met de kinderen op zulke momenten eerder versterkt dan verzwakt leek.
Vrouwen die deze vorm van liefde beoefenen, voelen er blijkbaar niets afwijkends of onnatuurlijks aan, en laten zich soms zelfs niet weerhouden door de aanwezigheid van anderen. Een collega meldde mij twee meisjes die weken gescheiden waren geweest en de liefdesdaad zonder aarzelen in zijn bijzijn verrichtten, met intense passie en captivatie. Zij zagen hun verhouding als iets bijzonder heiligs, en al vormden beiden kort daarna verhoudingen met mannen, dat deed aan hun liefde voor elkaar niets af. Soortgelijke gevallen kwamen mij ter ore rond Parijse danseressen, en recent vertelde een uiterst praktische zakenman mij zonder verbazing dat twee werkneemsters in een openbaar deel van het kantoorgebouw waren gezien. Ik koos juist die gevallen die het overwicht van passie tonen boven invloeden die men de sterkste remming zou toedichten. Zolang een vrouw twee onderscheiden liefde-mechanismen heeft, beide vanuit de omgeving prikkelbaar door verschillende personen, is het zeer waarschijnlijk dat ze beide vormen zal blijven beleven waar mogelijk, ondanks pogingen tot verbod.
Over mogelijke schade aan de gezondheid kon ik een mij bij aanvang gegeven medische mening, dat zulke verhoudingen tussen meisjes altijd schadelijk waren, niet bevestigen. Enige schade bleek wel bij een afgezonderde groep in een strafinrichting. Van de zevenennegentig gevangenen hielden zo'n twintig vrouwen verhoudingen met andere vrouwen. Twee toonden gewichtsverlies en verval, blijkbaar door de overmatige passie die herhaald werd opgeroepen zonder tegenwicht van captivatie uit verhoudingen met mannen. In de overige gevallen vonden de bewaaksters en de arts geen enkel teken van verval, en in meerdere gevallen verbeterde juist de houding van beide vrouwen tegenover de tucht en het verplichte werk na het begin van de verhouding. Buiten afgezonderde groepen leverden de beschikbare medische onderzoeken geen enkel schadelijk gevolg op.
Liefde als eigen kwaliteit
In het kort, in onze taalLiefde heeft een eigen, samengestelde kwaliteit. De geslachtsdelen zijn er de natuurlijke leermeesters van, maar niet de enige bron.
Liefde heeft een eigen samengestelde kwaliteit
Bij appetijt zagen we dat het samengaan van begeerte en bevrediging een geheel nieuwe kwaliteit oplevert. Zo levert ook het opeenvolgend samengaan van passie en captivatie, waarbij captivatie geleidelijk de passie vervangt, een nieuwe en complexere emotie op: liefde. Bij de man verandert passieve invloed in actieve invloed en actieve overgave in passieve overgave aan het begin van het orgasme. Al lijkt die verschuiving plots, ze begint geleidelijk, haast vanaf het begin van de vereniging. Bij de vrouw die een man zoekt, treedt de verschuiving waarschijnlijk op zodra ze een man vindt die op haar actieve invloed reageert. Door de hele omgang heen is er normaal enige vermenging van passie en captivatie, zoals bij appetijt van begeerte en bevrediging. Zoals begeerte geleidelijk voor bevrediging moet wijken, moet passie zich door de hele omgang aan captivatie aanpassen en er op een punt voor wijken. Het bewuste kenmerk van deze vermenging is onmiskenbaar voor wie het ooit beleefde, en lijkt gelijk bij man en vrouw. Het is uitgelezen prettig, subtiel en fijn, en op zijn hoogtepunt zo intens dat het alle andere emoties even uitwist.
De geslachtsorganen zijn leermeesters van liefde
Onthoud dat prikkeling van de geslachtsdelen, spontaan ingezet door de menstruatiecyclus, niet de enige bron van liefde is. Een eerder hoofdstuk toonde dat alle vormen van liefde ook werden opgeroepen door personen die de geslachtsdelen op geen enkele manier prikkelden. Zoals de maagmechanismen bij hongerpijn te zien zijn als natuurlijke leermeester van appetijt, zo is de door de vrouwelijke cyclus ingezette prikkeling te zien als natuurlijke leermeester en model voor liefde. Maar de integraties die captivatie en passie vormen, kunnen het hele leven door door allerlei situaties worden opgeroepen. Bij veel van die reacties, zonder enige prikkeling van de geslachtsdelen, kan iemand van beide geslachten, mits goed geschoold in liefde, die gelijktijdige samenstelling van passie en captivatie beleven die de bijzondere, onmiskenbare kwaliteit van zuivere liefde uitmaakt.
Waar wij afwijken van Marston: dit hoofdstuk bestaat grotendeels uit speculatieve fysiologie uit 1928 en uit vergaande, deels onjuiste aannames over lichaam, sekse, menstruatie en orgasme, gepresenteerd als vaststaand mechanisme. Ook zijn stellige uitspraken over vaste seksuele rollen van man en vrouw en over wat natuurlijk zou zijn, delen wij niet. Wij nemen alleen het psychologische kernonderscheid over, tussen liefde en begeerte en tussen geven en nemen. De neurologie, de beweringen over de geslachten en de klinische zekerheden lezen wij als tijdsbeeld, niet als wetenschap waarop wij ons baseren.