Je denkt dat je het over hetzelfde hebt.
Tot je het bouwt!

Waarom werkt bouwen beter dan praten?

Iedereen knikt, niemand bedoelt hetzelfde

Het is een van de meest gehoorde zinnen op een teamdag: "we moeten beter communiceren". Iedereen knikt. Iedereen heeft er een beeld bij. En iedereen gaat ervan uit dat de rest hetzelfde beeld heeft. Een week later is het weer als vanouds, en niemand begrijpt waarom, want we waren het toch eens?

Margot de Jong, gecertificeerd LEGO® Serious Play® facilitator en Mission Partner van Human Behaviour Group, ziet dat patroon telkens terug. Haar oplossing is simpel: laat twee mensen allebei bouwen wat "communicatie" voor hen is. "Dan zie je: verrek, jij bedoelt communicatie veel breder. Geen wonder dat wij ruis op de lijn hebben. Je denkt dat je het over hetzelfde hebt, tot je het gaat bouwen."

▶

Tot je het gaat bouwenMargot de Jong · 0:47CC ondertiteld

Lees wat Margot zegt

"We hebben heel vaak: het gaat niet goed in de communicatie, we moeten beter communiceren. Je verwacht dat iedereen hetzelfde beeld heeft, tot je het gaat bouwen. Bouw jij eens wat voor jou communicatie is, en ik bouw wat voor mij communicatie is. Dan zie je: jij bedoelt communicatie veel breder. Geen wonder dat wij ruis op de lijn hebben. Je denkt dat je het over hetzelfde hebt, tot je het gaat bouwen. Daarna kun je het gesprek verder voeren."

Wat er gebeurt als je bouwt

Drie dingen, en ze versterken elkaar.

Je denkt met je handen. Wie blokken draait en past, komt op andere ideeën dan wie stil aan tafel zit. Margot noemt het "denken met je handen": je hersenen worden op een andere manier geactiveerd, je denkt verder door, en je ziet opeens mogelijkheden die in een gesprek niet opkomen.

Iedereen bouwt, iedereen vertelt. In veel overleggen hoor je altijd dezelfde stemmen. Aan de bouwtafel bouwt iedereen een antwoord en vertelt iedereen erbij wat het betekent, ook de collega die in het overleg zwijgt. Wat het team weet, komt daardoor voor het eerst compleet op tafel.

Het bouwwerk is een gedeeld referentiepunt. Woorden laten ruimte voor eigen interpretatie; een bouwwerk staat er gewoon. Je kijkt allemaal naar dezelfde blokken, en pas als de bouwer zijn verhaal vertelt, zie je dat je het anders had ingevuld. Precies dat verschil is het gesprek dat een team nodig heeft.

Waar het vandaan komt

Bouwen als werkvorm is geen trucje van een trainer. De methode waarin Margot is gecertificeerd, ontstond midden jaren negentig uit een strategieprobleem bij de speelgoedfabrikant zelf: de traditionele strategieprocessen leunden te zwaar op cijfers en lieten te weinig ruimte voor wat managers zelf zagen en voelden. Twee hoogleraren van een Zwitsers managementinstituut, Johan Roos en Bart Victor, ontwikkelden samen met het bedrijf een aanpak waarin managers hun strategie letterlijk bouwden. Vanaf 2002 werd het een vaste, herhaalbare procedure; in 2010 stelde het bedrijf de kern van de methode onder een open licentie beschikbaar, terwijl de merknaam beschermd bleef. Wie de naam wil voeren, moet gecertificeerd zijn. Daarom noemen wij de methode alleen waar een gecertificeerd facilitator de sessie begeleidt, zoals Margot, en heet ons teamaanbod Bouwen aan je team.

Het beeld blijft hangen

Op onze eigen partnerdag van 28 augustus 2026 hebben we niet gepraat over marketing, we hebben het gebouwd. Een van de bouwwerken was een bus met een trap, en boven op die trap stond een gorilla. Bij Theo kwam meteen een beeld op: als mensen maar niet denken dat wij onszelf op een apenrots staan te bewonderen. Dat zou hij een verschrikkelijk beeld vinden.

De uitleg van de bouwers was anders. We gaan geluid maken in de markt en we gaan het anders doen dan anderen; dat is wat zichtbaar is. Maar loop je de trap af, dan zitten we met z'n allen in dezelfde bus en maken we dat geluid samen. Eén verhaal, en het oordeel dat er al klaarlag verschoof in een keer.

Twee weken later, tijdens de opname voor dit artikel, had Theo geen foto's open. Hij zag de bus en de gorilla nog voor zich, en hij wist nog precies wat erbij gezegd was. Dat is het borgingseffect dat wij in elke sessie terugzien: je onthoudt het beeld, en met het beeld het gesprek. Een gesprek zonder beeld is na twee weken weg. Dit is onze eigen ervaring, geen onderzoek, en zo mag je het ook lezen.

▶

De gorilla op de busTheo Brack en Margot de Jong · 1:35CC ondertiteld

Lees wat Theo zegt

"Er was een eiland van marketing. Daar stond een bus met een trap omhoog en op die trap stond een gorilla. Bij mij kwam meteen het beeld op: als mensen maar niet denken dat wij op die apenrots onszelf heel fantastisch vinden. Maar de uitleg was: we gaan in de markt geluid maken en we gaan het anders doen dan anderen. Als we afdalen, zitten we wel met z'n allen in diezelfde bus. Ik heb nu geen foto's openstaan, maar ik weet nog wel dat beeld van marketing met die gorilla en die bus. Het blijft hangen, en ik weet die visualisatie nog steeds te koppelen aan wat er gezegd is."

Wanneer je het beter niet doet

Er is bijna geen teamvraag die je niet kunt bouwen, zegt Margot. Toch is er een duidelijke grens, en die komt uit haar eigen achtergrond in lean werken. Wil je een compleet proces of een protocol ontwerpen, een dik boekwerk aan procedures, dan is bouwen niet het juiste instrument. Daar zijn procesmethoden voor die precies dat doen.

Waar bouwen wél werkt, is bij de vragen waar mensen langs elkaar heen praten: samenwerking die hapert, gedoe in de onderstroom dat je niet boven tafel krijgt, een missie of visie waar het MT een gedeeld beeld van nodig heeft, of een bestaand proces dat op papier klopt maar door iedereen anders wordt uitgelegd. Bouw hoe het proces er voor jou uitziet, laat je collega hetzelfde doen, en je ziet meteen waar de interpretaties uiteenlopen.

Juist als het spannend is

De vraag die Theo aan Margot stelde: als een team zich niet veilig voelt, moet je dan eerst iets anders doen? Haar antwoord was stellig. Juist dan bouwen. Het bouwwerk is van jou, en niemand anders heeft er iets van te vinden. Vooraf is de afspraak standaard: wat hier is, blijft hier.

In het begin zijn mensen onzeker, en daarom begint een sessie met een eenvoudige opdracht voordat de vraag komt die spanning oproept. Naarmate mensen verder bouwen, gaan ze open, en vertellen ze meer dan ze in een gesprek van persoon tot persoon zouden doen. Theo noemt het de bouwbubbel: je bent zo bewust met de blokken bezig dat de muurtjes die je normaal optrekt, even niet omhoog gaan.

Nagekeken door Margot de JongMission Partner van Human Behaviour Group en gecertificeerd LEGO® Serious Play® facilitator. Zij begeleidt de sessies van Bouwen aan je team. Lees wie Margot is.

Veelgestelde vragen

Wat onderzoek laat zien

LEGO® Serious Play® sluit aan bij theorieën over leren door te doen, kennis zichtbaar maken en denken met je handen. Onderzoek laat zien dat werken met de methode invloed kan hebben op de manier waarop mensen deelnemen aan gesprekken. Verschillende perspectieven worden zichtbaar en deelnemers krijgen ruimte om hun bijdrage te leveren [2][3].

Het wetenschappelijk onderzoek naar LEGO® Serious Play® binnen teams is nog relatief beperkt [4]. Daarom maken we onderscheid tussen wetenschappelijke bevindingen en ervaringen uit de praktijk. In onze eigen sessies zien we vooral dat de methode helpt om gedachten zichtbaar te maken, verschillen bespreekbaar te maken en tot een gedeeld beeld te komen.