Zelfde zorg, andere woorden: waarom teams elkaar mislopen.

Waarom praten mensen met dezelfde zorg toch langs elkaar heen?

Hetzelfde willen, anders zeggen

Veel wrijving tussen mensen komt niet voort uit een verschil in wat ze willen, maar uit een verschil in hoe ze het zeggen. Twee collega's kunnen precies hetzelfde doel voor ogen hebben, een goed resultaat, een fijne samenwerking en toch botsen omdat ze het op totaal verschillende manieren uitdrukken.

De een zegt kort en direct wat hij vindt; de ander formuleert voorzichtig en bedachtzaam. De een wil eerst de feiten; de ander eerst de relatie. Ze spreken in feite twee talen voor hetzelfde. Het probleem is dat we de taal van de ander makkelijk aanzien voor een verschil in inhoud: als iemand het anders zegt dan wij, denken we dat hij iets anders wil. Maar vaak wil hij precies hetzelfde, alleen in een andere taal. Dat inzicht alleen al kan veel misverstanden oplossen. Het verschuift de vraag van waarom wil hij iets anders dan ik naar hoe verschillen wij in hoe we hetzelfde zeggen. En dat is een veel constructiever startpunt voor begrip.

Verschillende gedragstalen

Verschillende gedragsstijlen brengen verschillende communicatietalen mee. Wie veel D-gedrag toont, spreekt de taal van kort, direct en resultaatgericht: to the point, geen omhaal, gericht op de uitkomst. Wie veel I-gedrag toont, spreekt de taal van energie en relatie: enthousiast, verhalend, gericht op de verbinding.

Wie veel S-gedrag toont, spreekt de taal van rust en zorgvuldigheid: bedachtzaam, luisterend, gericht op veiligheid en harmonie. En wie veel C-gedrag toont, spreekt de taal van feiten en precisie: onderbouwd, gestructureerd, gericht op kwaliteit en juistheid. Deze talen zijn geen van alle beter of slechter; ze zijn verschillend. Maar wanneer twee mensen elk hun eigen taal spreken zonder de ander te verstaan, ontstaat ruis. De directe taal kan bot overkomen op wie de bedachtzame taal spreekt; de feitentaal kan koel overkomen op wie de relatietaal spreekt. Het gaat dan niet om onwil, maar om een verschil in taal dat niet wordt herkend. Wie de gedragstalen leert herkennen, verstaat mensen beter.

Hoe misverstanden ontstaan

Misverstanden ontstaan vaak precies op het punt waar twee gedragstalen elkaar ontmoeten zonder vertaling. Iemand die kort en direct is, bedoelt duidelijkheid, maar wie de bedachtzame taal spreekt, hoort hardheid. Iemand die uitgebreid vertelt, bedoelt betrokkenheid, maar wie de resultaattaal spreekt, hoort omhaal en tijdverspilling.

Het verraderlijke is dat beide partijen te goeder trouw zijn en toch een verkeerd beeld van elkaar krijgen. De directe communicator vindt de ander vaag en traag; de bedachtzame vindt de ander bot en gehaast. Geen van beiden bedoelt wat de ander erin hoort. Zo stapelen kleine misverstanden zich op tot een beeld van de ander dat niet klopt, gebaseerd op een verschil in taal dat voor een verschil in karakter wordt aangezien. Dat is een van de meest voorkomende en meest oplosbare bronnen van wrijving in samenwerking. Zodra je begrijpt dat het om taal gaat en niet om inhoud of karakter, verandert de irritatie in nieuwsgierigheid: wat bedoelt de ander eigenlijk, achter zijn manier van zeggen?

Leren vertalen

De oplossing voor het probleem van twee talen is leren vertalen. Dat werkt twee kanten op. Je kunt je eigen boodschap vertalen naar de taal van de ander, zodat ze aankomt zoals je haar bedoelt. En je kunt de boodschap van de ander vertalen vanuit zijn taal, zodat je hoort wat hij werkelijk bedoelt in plaats van wat je erin legt.

Je eigen boodschap vertalen betekent bijvoorbeeld: als je van nature kort en direct bent, wat meer context en warmte toevoegen voor wie de relatietaal spreekt; of als je van nature uitgebreid bent, wat bondiger zijn voor wie de resultaattaal spreekt. De ander vertalen betekent: achter zijn manier van zeggen luisteren naar zijn bedoeling. Als iemand kort is, niet aannemen dat hij bot is, maar horen dat hij duidelijkheid zoekt. Vertalen is geen manipulatie en geen verloochening van jezelf; het is de moeite nemen om verstaan te worden en te verstaan. Dat is precies wat goede communicatie onderscheidt van praten dat langs elkaar heen gaat.

DISC als vertaalhulp

DISC is bij uitstek een hulpmiddel om tussen gedragstalen te vertalen. Het geeft taal aan de verschillen in communicatiestijl, zodat je ze kunt herkennen en benoemen zonder te oordelen. In plaats van hij is bot, kun je zien: hij spreekt de directe taal en dat is niet hetzelfde als onaardig.

Door DISC te kennen, herken je sneller welke taal iemand spreekt en kun je je eigen boodschap daarop afstemmen. Je weet dat iemand met veel C-gedrag de feiten wil, dat iemand met veel S-gedrag rust en veiligheid nodig heeft, dat iemand met veel D-gedrag to the point wil en dat iemand met veel I-gedrag hecht aan de relatie. Dat maakt vertalen concreet. DISC vervangt de betrokkenheid niet, maar het geeft je een woordenboek voor de verschillende gedragstalen. In teams en relaties kan dat veel misverstanden voorkomen, doordat mensen leren dat een verschil in taal geen verschil in bedoeling is. Zo wordt DISC een praktisch instrument om elkaar beter te verstaan.

Vertalen in teams

In teams is het vertalen tussen gedragstalen bijzonder waardevol, omdat een team per definitie verschillende talen samenbrengt. Veel teamwrijving is in feite een opeenstapeling van niet-vertaalde taalverschillen: de directe leden vinden de bedachtzame traag, de bedachtzame vinden de directe bot en niemand hoort wat de ander werkelijk bedoelt.

Door deze verschillen te benoemen als taal in plaats van karakter, verandert de dynamiek. Een team dat begrijpt dat het verschillende gedragstalen spreekt, kan bewust leren vertalen: de een wat bondiger, de ander wat uitvoeriger en iedereen achter de manier van zeggen luisterend naar de bedoeling. Dat maakt de samenwerking soepeler en de misverstanden minder. Voor een leider of facilitator is dit een krachtig inzicht: veel conflicten in een team zijn geen inhoudelijke tegenstellingen maar taalverschillen die niet worden herkend. Wie het team helpt elkaars taal te verstaan, lost een groot deel van de wrijving op bij de bron. Zo wordt de verscheidenheid aan talen van een team een kracht in plaats van een bron van misverstanden.

Verschil in taal, niet in waarde

Het belangrijkste aan het idee van twee talen voor hetzelfde is dat het verschil in taal geen verschil in waarde is. Geen enkele gedragstaal is beter dan de andere; ze zijn verschillende manieren om hetzelfde uit te drukken. De directe taal en de bedachtzame taal, de feitentaal en de relatietaal, zijn allemaal waardevol, elk op hun plek.

Dat besef is bevrijdend, want het haalt het oordeel uit de communicatie. In plaats van te denken dat de ander verkeerd communiceert, begrijp je dat hij anders communiceert. En in plaats van te denken dat jouw manier de juiste is, zie je dat het een van meerdere talen is. Die houding maakt vertalen mogelijk zonder dat iemand zich hoeft aan te passen alsof zijn eigen taal fout is. Iedereen mag zijn eigen taal spreken en tegelijk de moeite nemen om verstaan te worden en te verstaan. Zo wordt communicatie een ontmoeting tussen gelijkwaardige talen, in plaats van een strijd om welke manier de juiste is. En dat is precies wat mensen die verschillend zijn, in staat stelt elkaar te begrijpen.

Elkaars taal leren verstaan met HBG

Voor ons is het idee van twee talen voor hetzelfde een mooi voorbeeld van waar DISC werkelijk om draait: mensen helpen elkaar te verstaan. We gebruiken gedragsinzicht als vertaalhulp, zodat mensen leren dat een verschil in taal geen verschil in bedoeling of waarde is.

Dat past bij onze missie om mensen te helpen zichzelf en elkaar beter te begrijpen, in teams net zo goed als in relaties. Voor teams betekent dit dat veel misverstanden bij de bron worden opgelost, doordat mensen leren vertalen tussen elkaars gedragstalen. Wil je met je team werken aan communicatie waarin mensen elkaars taal leren verstaan in plaats van langs elkaar heen te praten, dan denken we daar graag in mee, met de mens als uitgangspunt en het besef dat verschillende talen vaak hetzelfde willen zeggen.

Veelgestelde vragen

Lees ook